เมื่อรากฐานทางกายภาพแผ่ขยายมั่นคง ณ มจร วังน้อย อ้อมแขนแห่งการศึกษารองรับผู้คนนับหมื่นชีวิตอย่างไร้พรมแดน แสงสว่างแห่งปัญญาได้รับการจุดประกายผ่านบัณฑิตผู้รับใช้สังคม พันธกิจด้านการวิจัยได้หลอมรวมพุทธปัญญาเข้ากับวิทยาการสมัยใหม่ และงานบริการวิชาการได้ทำหน้าที่เป็นสะพานเชื่อมพุทธปัญญาลงสู่ชุมชนอย่างยั่งยืนแล้ว อีกหนึ่งพันธกิจอันทรงคุณค่าที่หล่อเลี้ยงจิตวิญญาณความเป็นไทยและพุทธศาสนามาตลอด ๑๓๙ ปีของมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย คือการทำหน้าที่เป็น “รากแก้วแห่งแผ่นดิน” ผ่านพันธกิจด้านการทะนุบำรุงศิลปวัฒนธรรม
ท่ามกลางกระแสโลกาภิวัตน์ที่หมุนเปลี่ยนไปอย่างรวดเร็ว มจร ได้ขับเคลื่อนงานทะนุบำรุงศิลปวัฒนธรรมอย่างเป็นระบบ โดยมีการแบ่งบทบาทหน้าที่อย่างชัดเจนระหว่าง ส่วนกลาง ที่เน้นการวางนโยบายภาพรวมระดับประเทศ และ วิทยาเขต/วิทยาลัยสงฆ์ ที่เน้นการประยุกต์ใช้พุทธธรรมเพื่ออนุรักษ์วัฒนธรรมเฉพาะถิ่นตามภูมิภาคต่าง ๆ อย่างลงตัว
ในส่วนงานส่วนกลาง ขับเคลื่อนผ่าน ๓ หน่วยงานหลัก ได้แก่ สำนักส่งเสริมพระพุทธศาสนาและบริการสังคม เป็นแกนหลักในการวางแผนยุทธศาสตร์ภาพรวม มุ่งเน้นการสร้าง “พุทธนวัตกรรม” มายกระดับจิตใจและสังคม สถาบันวิปัสสนาธุระ มุ่งเน้นการสืบสานปฏิบัติธรรมและวิปัสสนากรรมฐาน ซึ่งจัดเป็น “วัฒนธรรมทางจิตใจ” อันเป็นเอกลักษณ์สูงสุดของพระพุทธศาสนา และ กองกิจการนิสิต สำนักงานอธิการบดี เน้นการปลูกฝังวัฒนธรรม ค่านิยมที่พึงประสงค์ และการจัดกิจกรรมส่งเสริมพุทธศิลป์ให้กับนิสิตทั้งบรรพชิตและคฤหัสถ์
ขณะที่ส่วนงานวิทยาเขตทั้ง ๑๒ แห่ง และวิทยาลัยสงฆ์ทั้ง ๒๘ แห่งทั่วประเทศ โดดเด่นด้วย “การบูรณาการพระพุทธศาสนาเข้ากับวัฒนธรรมประจำถิ่น” เพื่อให้สอดคล้องกับวิถีชีวิตของชุมชนในแต่ละภูมิภาค สะท้อนผ่านอัตลักษณ์ที่หลากหลาย เช่น
วิทยาเขตขอนแก่น (ภาคอีสาน): โดดเด่นด้านหอพุทธศิลป์ วรรณกรรมใบลาน การสำรวจจัดเก็บโบราณวัตถุ สิมและฮูปแต้ม รวมถึงการส่งเสริมศิลปะพื้นบ้านผ่านวงโปงลางพุทธศาสตร์อีสานศิลป์
วิทยาเขตทางภาคเหนือ (เช่น เชียงใหม่, แพร่, พะเยา): มุ่งเน้นการอนุรักษ์วัฒนธรรมล้านนา การสืบสานประเพณีตานก๋วยสลาก และการศึกษาคัมภีร์ใบลานอักษรธรรมล้านนา
วิทยาลัยสงฆ์ปัตตานี (ภาคใต้): ขับเคลื่อนงานวัฒนธรรมเชิงพหุสังคม เน้นกิจกรรมสร้างความเข้าใจอันดีและการอยู่ร่วมกันอย่างสันติสุขท่ามกลางความหลากหลายในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้
วิทยาลัยสงฆ์สุราษฎร์ธานี (ภาคใต้): ส่งเสริมพุทธศิลป์และการแสดงท้องถิ่น เช่น โครงการที่ประยุกต์ท่ารำมโนราห์เข้ากับหลักคุณธรรม
วิทยาลัยสงฆ์พุทธปัญญาฯ (ภาคกลาง): มุ่งเน้นการศึกษาประวัติศาสตร์พุทธศิลป์ในแถบลุ่มน้ำนครชัยศรีและการจัดการวัฒนธรรมในชุมชนรอบวัดไร่ขิง
การทำงานประสานสอดรับกันระหว่างส่วนกลางผู้กำหนดทิศทางและวิทยาเขตทั่วประเทศผู้ลงมือปฏิบัติในท้องถิ่นนี้ ทำให้การทะนุบำรุงศิลปวัฒนธรรมของ มจร มิใช่เพียงการเก็บรักษาวัตถุโบราณไว้ในพิพิธภัณฑ์ หากแต่เป็นการ “ชุบชีวิต” ภูมิปัญญาให้กลายเป็นเครื่องยึดเหนี่ยวจิตใจและอัตลักษณ์ที่ทรงคุณค่า
การปักหลักทำหน้าที่เป็นรากแก้วของแผ่นดินนี้เอง ที่ทำให้ มจร เป็น “เสาหลักทางจิตวิญญาณ” คอยค้ำจุน รักษา และสืบทอดมรดกอันล้ำค่าของชาติไทยให้คงอยู่คู่แผ่นดินตราบจิรัฐิติกาล
โปรดติดตามตอนที่ ๗ พรุ่งนี้: “ธรรมาภิบาลนำทาง: ก้าวสู่การบริหารจัดการสมัยใหม่”
